İşçi, işveren ve hükümet temsilcilerinden oluşan Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 2019’da geçerli olacak asgari ücreti belirlemek üzere bugün ilk toplantısını yapacak.

Doğrudan 7 milyona yakın çalışanı ilgilendiren asgari ücret görüşmelerinin bu yılki ilk toplantısı Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ev sahipliğinde gerçekleşecek.

Bakan Zehra Zümrüt Selçuk’un açılış konuşmasıyla başlayacak toplantıda, işçi tarafını Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş), işveren tarafını ise Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) temsil edecek.

Bir ilk yaşanacak

Önceki senelerden farklı olarak bu yıl gözler komisyonda ilk kez yer alacak asgari ücretli çalışanda olacak. Kamuoyunun merak ettiği bu kişinin, Yalova Üniversitesinde güvenlik görevlisi olarak çalışan Güvenlik-İş Sendikası üyesi kadın işçi olacağı öğrenildi.

Komisyon oy çokluğuyla karar veriyor

Yasa gereği 5’er işçi, işveren ve devlet temsilcisi olmak üzere 15 kişiden oluşan Asgari Ücret Tespit Komisyonu yarınki ilk toplantısının ardından işçi ve işverenin ev sahipliğinde de ayrı ayrı toplanacak. 2019 yılında geçerli olacak asgari ücretin açıklanmasının beklendiği dördüncü ve son toplantı ise yine Bakanlıkta yapılacak.

Mevzuat gereği, Bakanlığın belirlediği üyelerden birinin başkanlık ettiği komisyon, en az 10 üyenin katılımıyla toplanıp, oy çokluğuyla karar veriyor. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı kabul ediliyor.


“İşletmelerin ekonomik durumları da göz önünde bulundurulsun”

TİSK Genel Sekreteri Akansel Koç, AA muhabirine yaptığı açıklamada, asgari ücret belirlenirken sadece enflasyon rakamlarına odaklanılmaması gerektiğini belirterek, “Enflasyon rakamının dışında ülkenin ve işletmelerin içerisinde bulunduğu ekonomik durumlar, yatırım ve rekabet ortamı ile işsizlik oranı da göz önünde bulundurulsun.” dedi.

İşverenler olarak geçmiş enflasyon yerine hedef enflasyonun dikkate alınmasını istedikleri dile getiren Koç, şunları kaydetti:

“Geçmişte yaşamak yerine hedefleri önümüze koymalıyız. İşverenlerimizin maliyeti, ekim ayından itibaren asgari ücret desteğinin kalkmasıyla yüzde 5 arttı. 2019 yılı için bu desteğin artırılarak yeniden uygulanmasını talep ediyoruz. Bununla birlikte toplu iş sözleşmesi uygulanan işyerleri için SGK işveren teşviklerinin artırılarak sürdürülmesini istiyoruz.”

“Dört kişilik aile dikkate alınarak belirlenmeli”

Türk-İş Genel Eğitim Sekreteri Nazmi Irgat da asgari ücretin taban ücret olduğunu belirterek, bu ücretin bir kişiye göre değil dört kişilik aile dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini söyledi.

Son dönemde ekonomide yaşanan gelişmelere bağlı olarak asgari ücretli çalışanların geçim sıkıntısının ciddi boyutlara ulaştığını ifade eden Irgat, “Yeni asgari ücrette bu yıl gerçekleşen enflasyon oranı dikkate alınmalı. Bunun yanına ülkenin büyümesi ve gelişmesi de göz önünde bulundurularak refah payı da eklenmeli.” dedi.

Irgat, bu yıl ilk kez asgari ücretle geçinen bir işçinin Türk-İş heyetinde yer alarak komisyona katılacağını anımsatarak, bu işçinin komisyonda asgari ücretle geçinmenin zorluklarını anlatacağını söyledi.

Mevcut asgari ücret net bin 603 lira

Asgari ücret, halen bekar bir işçi için brüt 2 bin 29 lira 50 kuruş, vergiler ve kesintiler düştüğünde net bin 603 lira 12 kuruş olarak uygulanıyor. Apartman görevlileri için ise normal işçilerden farklı olarak gelir ve damga vergileri kesilmediğinden net bin 725 lira 8 kuruş olarak hesaplanıyor.

Asgari ücretin işverene toplam maliyeti, bir işçi için 2 bin 384 lira 66 kuruş. Bunun 2 bin 29 lira 50 kuruşunu brüt asgari ücret, 314 lira 57 kuruşunu sosyal güvenlik primi, 40 lira 59 kuruşunu işveren işsizlik sigorta fonu oluşturuyor.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu toplantısına bu yıl ilk kez bir işçi, özel güvenlik görevlisi Gülden Görmez de katıldı. Milyonlarca asgari ücretliyi temsilen komisyonda yer alan 2 çocuk annesi Görmez, yaşadığı geçim sıkıntısını anlattı. Görmez, borçlarını ödedikten sonra maaşından geriye 3 lira kaldığını söyledi.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu, dün Ankara’da Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın ev sahipliğinde çalışmalarına başladı. 2019 yılında uygulanacak asgari ücret için toplanan Komisyona, yaklaşık 7 milyon işçiyi temsilen ilk kez bir işçi, Yalova Üniversitesi Merkez Yerleşke’de özel güvenlik görevlisi Gülden Görmez katıldı.

Komisyonda asgari ücretlilerin taleplerini dile getiren Gülden Görmez, bugün Yalova İstanbul Caddesi üzerinde kiralık oturduğu evinde basın mensuplarını ağırladı. Bir sürü önce eşinden ayrıldığı öğrenilen 2 çocuk annesi Görmez, ailesinin geçimini güçlükle sağladığını söyledi. Görmez şöyle konuştu: 

— 15 gün önce yakmaya başladım doğalgazı. Bu 15 günlük bir fatura. 150 lira gelmiş. 850 lira zaten kira ödedim; 1000 lira yaptı. Şimdi kredi taksitim var, 650 lira. Onu ödeyeceğim; 1650 lira yapıyor. Ben yol ve yemek ücreti alıyorum ama iş yerinde yemek yiyorum. Çalışma saatinin içerisinde yemek yemek zorundayım. Para zaten oraya gidiyor. Yol parası da zaten yola gidiyor. 1603 liradan ayda elimde 3 lira kalıyor.

Maaşının çektiği kredi borcuna ve kiraya gittiğini belirten Görmez,”Bu faturaları kredi kartlarımdan ödüyorum. Diğer kartım müsaitse oradan çekip onun asgarisini, oradan çekip diğerinin asgarisini yatırarak, böyle yürüyor. Bu krediyi de onun için çektim zaten çünkü kredi kartlarım doluydu artık dönmüyordu. Kredi çekip en azından biraz rahatlayayım istedim. Kriz yönetimi gibi. İyi mi oldu? Hayır iyi olmadı. Şimdi 650 lira hem kredimi ödüyorum hem de kredi kartımı kullanmaya devam etmek zorunda kalıyorum. Bunu da orada dile getirdim” diye konuştu.

‘HERKESİN SESİ OLARAK ORADAYDIM, OLMUYOR, GİTMİYOR ARTIK’ 

Komisyonun ilk toplantısında asgari ücretle geçinen işçilerin sorunlarını dile getirdiğini söyleyen Gülden Görmez, “İnşallah buna duyarlı olurlar çünkü bir tek bu durumda olan ben değilim. Ben herkesin sesi olarak oradaydım ve birçok asgari ücretli de bu şekilde geçiniyor. Kredi kartı olmayan da var, kredi alamayan da var, sadece o parayla döndürmeye çalışan var. İnsanlar çocuklarını okutamıyor. Bırakın, okul masraflarına bu para yetmiyor bile. Servis tutmak zorunda kalıyorlar, okul için başka ihtiyaçlar oluyor. Yani olmuyor, gitmiyor artık. Bugünkü yemeğimiz makarna; daha ne anlatayım ki. Anlatacak bir şey yok. Aslında herkes farkında. Asgari ücretlinin ne kadar sıkıntı çektiğinin herkes bilincinde” diyerek serzenişte bulundu.

Asgari ücret beklentisini de dile getiren Görmez, “O artık onların duyarlılığına, gerçekten bizi anlayıp anlamadığına bağlı. İnşallah 2 bin lira üstü ve enflasyon oranının maaşa yansımasını istiyoruz. Enflasyon rakamları çok yüksek şu an. Böyle olursa belki biraz, yine bu tabii eksik ama en azından nefes alabiliriz” dedi.

İşsizlik maaşı bağlanabilmesi için son üç yılda en az 600 gün sigortalı olmak ve son 120 gün “sürekli” çalışmak gerekiyor. Sürekli çalışma kuralının bazı istisnaları bulunuyor. Hastalık, ücretsiz izin, disiplin cezası, gözaltına alınma, mahkumiyetle sonuçlanmayan tutukluluk hali, kısmi istihdam, grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, ekonomik kriz, doğal afetler nedeniyle iş yerinde faaliyetin durdurulması veya işe ara verilmesi halinde, son 120 günün hesabında prim yatırılmayan bu süreler kesinti sayılmıyor.

Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberine göre , son 120 gün içinde iş değişikliği yapan ve iki iş arasında bir gün boşluğu bulunanlar ise işsizlik maaşı alamıyor. Üç yıl işsizlikprimi ödeyen işçi işsiz kaldığında on aylık işsizlik maaşı alabiliyor. Ancak, 15 yıl kesintisiz çalışan bir işçi son 120 gün içinde o şirketten ayrılıp başka bir şirkette işe başlarken 1 gün prim ödenmemişse işsizlik maaşından yararlanamıyor.

AĞUSTOS AYINDA 12 BİN 500 KİŞİ ETKİLENİYORDU

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 100 günlük eylem planını açıkladığı tarihte, bu durumda olan işçi sayısının 12 bin 500 kişi olduğu belirtildi. Türkiye’de son üç aylık dönemde dövizde yaşanan ani dalgalanma dolayısıyla çok sayıda iş yerinde işçi çıkarmalar yaşandı. Bu nedenle, 120 gün sürekli çalışma kuralına takılan kişi sayısının daha da arttığı tahmin ediliyor.

GERİYE DÖNÜK ÖDEME İÇİN DÜZENLEME GEREKİYOR

İşsizlik maaşı, prim ödeme süresine göre 6, 8 veya 10 ay olarak ödeniyor. İşsiz kaldıktan sonra 30 gün içinde başvuranlara, başvuruyu izleyen ayın 5’inde maaşbağlanıyor. Gecikilen her ay, işsizlik maaşının gecikilen ay kadar daha az alınması sonucunu doğuruyor. Normalde 6 ay işsizlik maaşı hakkı bulunan bir işçi, iş akdinin feshinden 4 ay sonra başvuruda bulunursa sadece kalan 2 ayın maaşını alabiliyor. Altı aylık süresi dolduktan sonra başvuranlara ise ödeme yapılmıyor.

Bu nedenle, 120 gün sürekli prim ödeme kuralıyla ilgili düzenleme yapıldığında, uygulama kapsamındaki 12 bin 500 kişi, sadece kalan süreler için işsizlik maaşı alabilecek. Tamamını alabilmeleri için geriye dönük hak sağlanması gerekiyor.

SON 4 AYIN ÜCRETİNE GÖRE ÖDENİYOR

İşsizlik maaşı, çalışırken alınan son 4 aylık ortalama ücretin yüzde 40’ı üzerinden ödeniyor. Asgari ücretli işçiler 2018 yılında 805.60 lira işsizlik maaşı alabiliyor. En yüksek işsizlik maaşı ise bin 611.30 lirayı aşamıyor. Son dört aylık brüt maaşı 3 bin lira olan kişiye, damga vergisi düşüldükten sonra bin 191 lira işsizlik maaşı ödeniyor. Son dört aylık brüt maaşı 4 bin lira olanlar net bin 587.86 lira alıyor. Brüt maaşı 5 bin lira olanlar ise bin 611.30 lira alabiliyor.

30 GÜNE DİKKAT

İşsizlik maaşı almak için iş akdinin feshinden itibaren 30 gün içinde başvuruda bulunmak gerekiyor. Otuz günden sonra da başvurulabiliyor ancak bu durumda gecikilen süre kadar eksik maaş ödeniyor.

 İSTİFA EDEN ALAMAZ

İşsizlik maaşı alabilmek için iş akdinin işveren tarafından sona erdirilmesi ya da işçinin haklı nedenle iş akdini feshetmesi gerekiyor. Anlaşmalı olarak işten ayrılanların işsizlikmaaşı alabilmesi için sözleşmenin işveren tarafından sona erdirilmesi zorunlu.

EN FAZLA 10 AY SÜREYLE İŞSİZLİK MAAŞI

İşsizlik maaşı süresi, prim ödenen gün sayısına göre değişiyor. Son üç yılda 600 gün çalışanlara 6 ay; 900 gün çalışanlara 8 ay, 1080 gün çalışanlara on ay işsizlik maaşı ödeniyor. Emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenler işsiz kaldıklarında işsizlikmaaşı alamıyor. Gelir getirici bir işte çalıştığı tespit edilenlerin işsizlik maaşı kesiliyor.